Various Artists - Ligeti: Atmosphères | Volumina | Lux Aeterna | Lontan (CD) (20th Century Edition)

De cd 'Ligeti: Atmosphères | Volumina | Lux Aeterna | Lontano' behoort tot het genre van de hedendaagse klassieke muziek, vaak omschreven als twintigste-eeuwse avant-garde of moderne klassieke muziek. De uitvoering verzamelt een reeks baanbrekende composities van de Hongaarse componist György Ligeti, uitgevoerd door verschillende vooraanstaande orkesten, koren en solisten, en is verschenen als onderdeel van de 20th Century Edition.

Het album brengt vier sleutelwerken uit Ligeti’s oeuvre samen, elk illustratief voor zijn experimentele benadering van klank en structuur. Atmosphères opent de cd en is wellicht het bekendste werk, grotendeels dankzij het gebruik in de film '2001: A Space Odyssey'. In deze compositie voor groot orkest zijn traditionele melodie en ritme vrijwel volledig losgelaten; in plaats daarvan wordt een voortdurende beweging en textuur opgebouwd door micropolyfonie, een techniek waarbij talloze gelijktijdige muzikale lijnen samenklonteren tot een pulserende, adembenemende klankwolk.

Een ander opvallend stuk op deze cd is Volumina, geschreven voor solo-orgel. Hier tast Ligeti de mogelijkheden van het instrument tot het uiterste af: de organist gebruikt handen, armen en zelfs het hele lichaam om clusters van tonen te creëren, waarmee het orgel verandert in een sonisch laboratorium. Het stuk vraagt om een avontuurlijke luisterhouding en maakt diepe indruk door de ongekend fysieke benadering van het instrument.

Lux Aeterna neemt een geheel andere positie in op het album. Dit werk is gecomponeerd voor a capella koor en kenmerkt zich door diepgaande verstilling, fluwelen klanklagen en langzaam verschuivende harmonieën. Zonder begeleiding van instrumenten ontstaat een sfeer van etherische rust en tijdloosheid. Ligeti gebruikt ook hier micropolyfonie, waardoor de stemmen in elkaar overvloeien tot een nauwelijks te ontwarren geluidstapijt.

Lontano, eveneens vertegenwoordigd, is een orkestwerk waarin Ligeti een bijna filmische spanning opbouwt door subtiele klankverschuivingen en het geleidelijk ontvouwen van harmonieën. De titel betekent ‘van verre’, wat weerspiegeld wordt in het wazige en veraf klinkende karakter van het stuk. Hiermee onderstreept het album de veelzijdigheid van Ligeti’s benadering als componist en zijn blijvende invloed in het twintigste-eeuwse muziekrepertoire.

Uitgevoerd door onder anderen de Wiener Philharmoniker onder leiding van Claudio Abbado, het NDR Koor met Helmut Franz en organist Gerd Zacher, ontstaat een staalkaart van topuitvoeringen. Enkele specifieke tracks op dit album zijn 'Atmosphères', 'Volumina' en 'Lux Aeterna'.

De release verscheen in het jaar 2012. De cd laat overtuigend horen hoe Ligeti de grenzen van de klassieke muziek verlegde en een unieke sonische wereld schiep die tot op heden fascineert. Dit maakt het album tot een essentiële uitgave voor liefhebbers van moderne klassieke muziek en voor ieder die een onvergetelijke luisterervaring zoekt binnen het twintigste-eeuwse repertoire.