Zie

Zie liefde

David Grossman

Deze uitzonderlijke roman beschrijft de speurtocht van de Is- raelische jongen Momik naar de waarheid over de jodenvervol- ging door de nazı's, een waarheid die zijn ouders, zelf overleven- den, zorgvuldig voor hem verborgen proberen te houden.

In het eerste deel van het boek is Momik een voorlijk jongetje van negen; het jaar is 1959, de plaats een Jeruzalemse wijk voor nieuwe immigranten. Momiks nieuwsgierigheid naar het verle- den wordt gewekt door de komst van zijn krankzinnig geworden oudoom Ansjel Wassermann, van wie altijd aangenomen was dat hij in een concentratiekamp overleden was. In de kelder on- der zijn huis gaat hij allerlei dieren houden in de hoop dat er een 'nazi-beest' te voorschijn komt, dat hij vervolgens onschadelijk kan maken. Immers, zo heeft hij opgevangen, elk levend wezen kan veranderen in een nazi-beest.

De volgende drie delen zijn geen realistische beschrijvingen, maar weergaven van de verbeeldingsexperimenten waarmee de inmiddels volwassen geworden Momik probeert te bevatten wat niet te bevatten valt. Het tweede deel gaat over de Pools-joodse schrijver Bruno Schulz. Het derde deel vormt Momiks recon- structie van de verhalen die zijn oudoom, oorspronkelijk kinder- boekenschrijver, in het concentratiekamp elke dag - als Schehe- razade aan de commandant vertelde, waardoor hij zijn leven telkens met een dag wist te verlengen. In deel vier tenslotte, wordt het leven van de 'eendagsmens' Kazik, een van de hoofd- personen uit Wassermanns verhalen, in encyclopedische vorm quasi-objectief geanalyseerd.

• Zie: liefde is een duizelingwekkend bouwsel van verhalen in verhalen, fantasieën in fantasieën, die tezamen duidelijk maken dat werkelijk alles in het leven ter discussie is komen te staan door de overweldigende ervaring van de jodenvervolging: de taal, het onderscheid tussen verbeelding en werkelijkheid, het begrip menselijkheid. Het boek zit ondanks het gruwelijke on- derwerp vol groteske humor, is nergens sentimenteel, maar ver- valt evenmin tot nihilisme.
• Zie: liefde is in vele talen vertaald en wordt nu al in de internatio- nale pers beschouwd als een meesterwerk met de importantie van De blikken trommel van Grass, Honderd jaar eenzaamheid van Marquez en Middernachtskinderen van Rushdie.